Prowadzenie firmy

Pracownik popełnił błąd u klienta: kiedy zapłaci polisa OC firmy, a kiedy sam pracownik

Pracownik uszkodził cudze urządzenie podczas zlecenia. Kto zapłaci za szkodę, czy polisa OC zadziała i kiedy ubezpieczyciel może zwrócić się do pracownika? Wyjaśniamy.

Firma zatrudnia montera, operatora maszyny albo wolontariusza, który podczas wykonywania obowiązków uszkadza cudze mienie. Klient żąda naprawy, a właściciel działalności zastanawia się, czy zapłaci z własnej kieszeni, czy wystarczy polisa OC. Odpowiedź nie jest oczywista, bo w grę wchodzą dwie różne relacje: firma wobec poszkodowanego oraz firma wobec własnego pracownika.

Poniżej wyjaśniamy, co obejmuje OC działalności w przypadku szkód wyrządzonych przez osoby, z których pomocy firma korzysta, jakie są granice tej ochrony oraz kiedy ubezpieczyciel może dochodzić zwrotu wypłaconych pieniędzy od pracownika. Podpowiadamy też, na co zwrócić uwagę przy wyborze polisy.

Kto odpowiada wobec klienta, a kto wobec pracownika

Poszkodowany klient nie musi udowadniać, który pracownik zawinił. Zgodnie z Kodeksem cywilnym osoba, która powierza wykonanie czynności innemu, odpowiada za szkodę wyrządzoną przez tę osobę przy wykonywaniu powierzonych zadań (art. 429 k.c.). Oznacza to, że to firma, a nie szeregowy pracownik, jest pierwszym adresatem roszczenia.

Z punktu widzenia właściciela warto rozdzielić dwa etapy:

  • Relacja firma – poszkodowany: firma wypłaca odszkodowanie lub organizuje naprawę. Tu działa OC działalności, o ile szkoda mieści się w zakresie ochrony.
  • Relacja firma – pracownik: firma może chcieć odzyskać koszty od osoby, która je spowodowała. Tu obowiązują przepisy Kodeksu pracy i ograniczenia wynikające z prawa pracy.

Pracownik nie staje się więc "stroną" polisy firmy w sensie prawnym, ale jego działania są objęte ochroną, jeśli wykonywał obowiązki służbowe. Dlatego kluczowe jest sformułowanie w umowie: czy ubezpieczenie obejmuje odpowiedzialność za osoby, którymi kieruje ubezpieczający, czy tylko za działania samego właściciela.

Co realnie obejmuje OC działalności

Standardowa polisa OC działalności chroni firmę przed roszczeniami osób trzecich za szkody na osobie (np. uraz klienta na terenie zakładu) oraz za szkody rzeczowe (np. zniszczenie cudzego sprzętu, zalanie mieszkania, uszkodzenie elewacji). Ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie w granicach sumy gwarancyjnej, a często także pokrywa koszty obrony w sporze.

Przykłady szkód, które zwykle mieszczą się w OC, a w których sprawcą jest pracownik:

  • uszkodzenie sprzętu klienta podczas montażu lub serwisu, np. przewrócenie szafy serwerowej,
  • zalanie mieszkania po nieszczelnym połączeniu instalacji wykonanym przez ekipę,
  • zniszczenie podłogi z parkietu przez nieostrożne użycie maszyny,
  • uraz osoby trzeciej, która potknęła się o kabel rozłożony przez pracownika na terenie wydarzenia.

W przypadku firm z branży maszyn i urządzeń, takich jak serwis, wynajem sprzętu czy obsługa linii produkcyjnych, szkody te bywają kosztowne. Dlatego warto zapisać w polisie wprost, że ochrona obejmuje czynności wykonywane przez pracowników i osoby współpracujące.

Czego OC firmy nie pokryje

OC działalności nie jest ubezpieczeniem wszystkiego. Ubezpieczyciel nie zapłaci za szkody w mieniu, którym firma sama dysponuje, np. za uszkodzenie własnej maszyny przez operatora. Tego typu szkody wymagają polisy majątkowej lub ubezpieczenia sprzętu.

Ograniczenia są także w samej treści OC. Najczęściej spotyka się wyłączenia dotyczące:

  • szkód w pojazdach mechanicznych, bo za nie odpowiada OC posiadaczy pojazdów,
  • mienia, które firma przyjęła do naprawy, przechowania lub obróbki, jeśli nie zastrzeżono tego w polisie jako objęte ochroną,
  • szkód wyrządzonych umyślnie,
  • wybranych prac wysokiego ryzyka, np. na wysokości, z użyciem materiałów wybuchowych lub przy dużych robotach ziemnych, jeśli zostały wymienione jako wyłączone.

Warto też sprawdzić, czy polisa nie zawiera wyłączenia odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez osoby nieposiadające wymaganych uprawnień lub działające niezgodnie z przepisami BHP. Takie zapisy bywają przeoczane, a w razie szkody mogą okazać się decydujące.

Regres ubezpieczyciela wobec pracownika

Jeśli ubezpieczyciel wypłaci odszkodowanie za szkodę wyrządzoną przez pracownika, może w określonych przypadkach żądać zwrotu tych kwot od osoby odpowiedzialnej. Mechanizm ten nazywa się regresem. Zakres regresu zależy od treści umowy i przepisów, a w relacjach z pracownikiem obowiązują dodatkowe ograniczenia.

Zasady odpowiedzialności pracownika wobec pracodawcy określa Kodeks pracy. Zasadniczo pracownik odpowiada za szkodę wyrządzoną zakładowi pracy, a w przypadku szkody nieumyślnej jego odpowiedzialność jest ograniczona. Co do zasady nie może przekroczyć wysokości trzykrotności miesięcznego wynagrodzenia. Inaczej jest przy szkodzie umyślnej, która może obciążyć pracownika w pełnej wysokości.

Dla właściciela firmy oznacza to praktyczną zasadę: w przypadku zwykłego błędu pracownika, np. nieuwagi przy montażu, firma zwykle nie odzyska całej kwoty od pracownika, a regres ubezpieczyciela wobec osoby fizycznej bywa ograniczony. Inaczej wygląda sytuacja przy świadomym działaniu lub rażącym łamaniu zasad, np. pracy pod wpływem alkoholu. Wtedy zakres odpowiedzialności może być szerszy, a polisa może przewidywać wyłączenia, które zmieniają ocenę sprawy.

Jak przygotować firmę, zanim dojdzie do szkody

Najlepszym sposobem na uniknięcie kłopotów jest dobra dokumentacja i jasne zasady. Przed podpisaniem lub odnowieniem polisy warto:

  1. sprawdzić, czy zakres ochrony obejmuje odpowiedzialność za pracowników i zleceniobiorców,
  2. ustalić sumę gwarancyjną adekwatną do rodzaju prac, np. większą przy montażach w cudzych mieszkaniach,
  3. zapytać o wyłączenia dotyczące prac wysokiego ryzyka i konkretnych maszyn,
  4. spisać zasady wykonywania zleceń u klienta i potwierdzać je protokołem odbioru z fotografiami stanu zastanego,
  5. zadbać o szkolenia z BHP i obsługi sprzętu, bo wiele szkód wynika z braku instrukcji,
  6. w razie szkody zgłosić ją ubezpieczycielowi możliwie szybko, z opisem zdarzenia i dokumentami.

Takie przygotowanie nie wyklucza szkód, ale pozwala szybciej ustalić zakres odpowiedzialności i uniknąć sporu o to, czy zdarzenie mieści się w polisie.

Polisa OC działalności zwykle chroni firmę wobec klientów i osób trzecich także wtedy, gdy szkodę wyrządzi pracownik przy wykonywaniu obowiązków. Ochrona ma jednak określone granice: nie obejmuje własnego mienia firmy, mienia przyjętego do obróbki w części wyłączonej przez umowę ani szkód umyślnych. Regres ubezpieczyciela wobec pracownika jest możliwy, ale jego zakres ogranicza prawo pracy. Przed wyborem polisy warto dokładnie przeczytać jej zapisy i sprawdzić, czy odpowiadają one charakterowi wykonywanych prac.

Autor
Dawid T.
Opublikowano
Czas czytania
4 min